Logo dedriehoek.net


Foto: Van Gaalen Media

Column Klaas van der Munt* - Antwerpen: the place to be

  Column

Nu beschrijven we het tijdperk rond het midden en einde van de Tachtigjarige Oorlog. De Vrede van Münster kwam pas op 15 mei 1648. Dit was een politiek roerige tijd, het liefst zou ik met de economie verder gaan. Maar, zoals eerder opgemerkt, in het midden en inde van de 16e eeuw is het ontstaan van Nederland en de politieke inrichting zeer belangrijk. De geschiedenisboeken staan er vol mee, dus laat ik het hier bij de voor economie belangrijke gebeurtenissen.

Door omstandigheden binnen de Republiek besloot Johan van Oldenbarnevelt de positie van Maurits van Oranje. Maurits werd bevelhebber over alle staatstroepen. Tijdens het Twaalfjarige Bestand (1609-1621) wilde Johan van Oldebarnevelt daar gehoor aan geven en vijandigheden staken. Dat is ook gebeurd. Maar Maurits van Oranje wilde doorvechten.

Tussen beide heren ontstaan een groot drieledig conflict. Opnieuw brak er weer een religieuze twist uit (de beeldenstorm) tussen Rooms-Katholieken en Protestanten. Beide heren kozen een kant. De republiek was uiteengevallen. De militaire macht wilde zich niet complementeren aan de politieke macht.

Maurits van Oranje greep de macht - volgens mij is dit de enige staatsgreep in Nederland gepleegd – en rekende met zijn tegenstanders af. Op 12 mei 1619 werd Johan van Oldenbarnevelt geëxecuteerd, notabene in Den Haag op het Binnenhof. Frederik Hendrik zette na het Twaalfjarig Bestand de strijd tegen de Spanjaarden voort.

Antwerpen
Genoeg politiek, nu weer de economie waar het uiteindelijk allemaal om draait.
Brugge was verleden tijd. Antwerpen werd door de ligging aan de Schelde the place to be. Het verschil tussen Brugge en Antwerpen was dat eerstgenoemde in wezen een handelsmarkt was van aanwezige goederen.

Antwerpen ontwikkelde zich tot een puur financiële markt waar geen handelswaar direct aanwezig was (fungibele handel). Tegenwoordig zeggen wij: daar werden de eerste financiële producten ontwikkeld en aangeboden.

De Italiaanse handelslieden en alle belangrijke lieden waren net trekvogels. Stel je voor: telkens weer de boel inpakken en het fortuin achterna, op naar Antwerpen. Van Karel de Vijfde is bekend dat hij heel veel geld leende om oorlog te voeren om zo de boel bij elkaar te houden.

Staatsobligatie
De Italiaanse ‘bankier’ Caspar Ducci was een pienter mannetje (Italianen zijn vaak klein van stuk). Hij moet gedacht hebben: ‘Waarom alle rijke lieden af klepperen als ze allemaal op één plaats (Antwerpen) te vinden zijn. Ducci plaatste de allereerste staatsobligatie, een zogenaamde rentebrief ten gunste van Karel de Vijfde. En de portemonnees - de beurzen - werden getrokken. Maar de beurs van Antwerpen is in wezen een schippersbeurs.

*Onder dit pseudoniem verschijnt wekelijks een column in de krant over alles wat met de economie te maken heeft. 

Meer berichten