Column Klaas van der Munt* - Het begin van alles: Het Hanzeverbond


Foto: Van Gaalen Media

Column Klaas van der Munt* - Het begin van alles: Het Hanzeverbond

  Column

De tweede handelsstroom kennen wij allemaal: De Hanze. Tussen Karel de Grote en Karel de Vijfde is een lange tijd van een betrekkelijke rust.

Er werd hier en daar toch nog wat wapengekletter gehoord maar in de hoge adel werd gehuwd en uitgehuwelijkt, om verbintenissen aan te gaan en landen en schappen samen te voegen. Het is een gegeven dat in een rustige periode initiatieven ontstaan die tot iets kunnen leiden. Tegenwoordig komt het steeds meer voor dat je tot initiatief wordt gedwongen uit noodzaak en onzekerheden in de toekomst. Nu weet ik wel dat tegenwoordig niet iedereen gelijke kansen heeft. Maar zoals eerder aangegeven wil ik ook daar over schrijven.

Nu de Hanze. Samenwerken op elk gebied heeft een versterkend effect en kan kosten besparen in de ruimste zin van het woord. De Hanze was een niet gewild samenwerkingsverbond, dat zich traag en moeizaam ontwikkelde. Maar er was één gezamenlijk doel, namelijk geld verdienen met de handel en de concurrentie buiten de deur te houden. Daar horen ook bescherming en zekerheid zoeken bij.

Vanaf het Zweedse eiland Gotland werd handel gedreven met Denemarken, Engeland en Westfalen. Maar ook met het Duitse Lübeck en dat zorgde voor een probleem. Vanaf het Zweedse eiland Gotland was de handel ongedwongen en vrij. Er waren geen verdagen en regels.

Zoals de Italianen in het zuiden het bankwezen ging beheren en de baas waren , kreeg de stad Lübeck steeds meer invloed en macht binnen de Hanze en op de handel. Succes trekt altijd lieden aan maar veroorzaakt ook afgunst. En daarom werd in 1143 een verbond gesloten en meerdere steden sloten zich daar vrij willig bij aan en de Hanze was een feit. Bekende Hanzesteden in Nederland waren Deventer, Kampen en Zutphen. Kampen werd daarvan de belangrijkste.

Nog steeds waren de rivieren belangrijk voor vervoer en ook de kustvaart in het Oostzee-gebied. Er werd een zeewaardig vrachtschip voor de Oostzee ontwikkeld: ‘de Kogge’. Kampen was een belangrijke overslagplaats voor goederen. Via deze plaats gingen goederen naar het Rijnland en Holland. En ook naar het Oostzeegebied.

Afgunst leidde tot concurrentie. Van binnen maar vooral van buiten het Hanzeverbond ontstond een grote concurrentiestrijd om afzetgebied en gunstige vaarroutes. Het gevaar kwam vooral van Hollanders (westerlingen rond Amsterdam). Zij overtraden de regels van het Hanzeverbond, zij waren immers niet aangesloten bij de Hanze. Zo konden de Hollanders tegen een lager vrachttarief varen en lieten Lübeck links liggen. Dart leidde later tot grote spanningen met betrekking tot het heffen van tol in de Oostzee-routes door stadstaat Lübeck. Maar ook de handelsstromen uit Nederduits gebied verliepen nu via andere routes naar het oosten.

Opnieuw kwam een handelsverbond in de problemen van buitenaf. Men heeft nog geprobeerd de zaak bij elkaar te houden door het handelsverdrag te vervangen door diplomatieke verdragen. Maar in 1669 was het gedaan met de Hanze.

*Onder dit pseudoniem verschijnt wekelijks een column in de krant over alles wat met de economie te maken heeft.

Meer berichten

Het lokale nieuws in uw mailbox ontvangen?

Aanmelden