‘Ik moet helemaal tevreden zijn’


Jan van der Kolk bij de Kruissteen op de kruising Kruissteenweg en Eerste Esweg.  (Foto: Van Gaalen Media)
Jan van der Kolk bij de Kruissteen op de kruising Kruissteenweg en Eerste Esweg. (Foto: Van Gaalen Media) (Foto: Van Gaalen Media)

‘Ik moet helemaal tevreden zijn’

‘Zou hier op de kruising Eerste Esweg-Kruissteenweg mijn fascinatie voor zwerfstenen en andere bijzondere keien vandaan komen? Het moet haast wel, ook omdat ik er mooie herinneringen aan bewaar. Als klein jochie was ik hier al te vinden. (...) Toen heb ik mij nooit afgevraagd wat voor een steen dit eigenlijk was.’ Zo begint de podcast van Jan van der Kolk over de Kruissteen in Wierden. “Mijn hele leven ben ik al bezig met geschiedenis, ik heb veel belangstelling voor historische verhalen. Ook ben ik twintig jaar actief geweest bij de lokale omroep Delta FM, waarbij ik me onder meer bezighield met verslaggeving en het inspreken van informatieve teksten. Eigenlijk is een podcast niets anders dan wat ik jarenlang deed. Nu kan ik deze twee hobby’s mooi combineren.”

WIERDEN – “Elke aflevering van ‘De verhalen liggen op straat’ begint en eindigt met voetstappen. In november en december 2020 ben ik begonnen met de zesdelige dorpswandeling Den Ham en de Kruissteen. Vervolgens ben ik verdergegaan met een aflevering over Catteler, Binnengait en Regge, die inmiddels online staat. Daarna volgen nog meer verhalen uit Den Ham, Wierden Almelo, Geerdijk en wat ik nog meer zal tegenkomen als ik ergens over straat loop.”

Uitpluizen
Jan is opgegroeid aan de Eerste Esweg. “Als klein kind kwam ik bij de Kruissteen op de kruising. Archeologie en historie in mijn directe omgeving hebben altijd mijn interesse gehad. En als tiener ging ik regelmatig naar het Provinciaal Archief in Zwolle (nu Historisch Centrum Overijssel,red.) om de historie van Wierden uit te pluizen. Daar zat ik dan zo een hele dag. Het grappige is dat ik inmiddels de verschillende boeken die ik toen door zat te bladeren nu in mijn eigen boekenkast zijn te vinden. Tegenwoordig hoef je door internet nauwelijks de deur nog uit om in de geschiedenis te duiken.”

“Mensen fietsen heel vaak langs objecten, maar kennen het verhaal erachter niet. De verhalen liggen letterlijk op de straat, soms ook in je eigen buurt.” Jan raadt mensen aan om de podcasts op locatie te luisteren, bijvoorbeeld tijdens het fietsen of wandelen. “Als mensen daar zijn, gaat het meer leven. Dat maakt de podcast ook een mooie aanvulling voor fiets- en wandelroutes. Op deze manier krijgen mensen meer waardering voor hun eigen omgeving, waarin zij wonen. Je hoeft niet ver weg om het naar je zin te hebben. Dat wil ik bereiken met deze nieuwe podcast.” 

De verhalen liggen op straat, dacht Jan van der Kolk toen hij in november 2020 begon met een podcast met deze titel. Inmiddels is hij zeven afleveringen verder, waarvan de laatste over Enter. “Ik loop ergens over straat, bijvoorbeeld in Wierden, dan kom ik iets tegen dat mijn interesse wekt. Vervolgens ga ik op zoek naar het verhaal daarachter. Met deze podcast wil ik mensen meer vertellen over de geschiedenis van hun eigen dorp. Die steen aan de Kruissteenweg-Eerste Esweg loop je misschien vaak voorbij. Maar wat is het verhaal erachter? Want die steen ligt daar niet zomaar.”

“De nieuwste aflevering gaat over Het Catteler, BinnenGait en Regge. De Kartelaarsdijk in Enterbroek heeft een zeer boeiende geschiedenis. Gelukkig is hier eigenlijk alles over vastgelegd en geschreven. Dat heb ik samengevat in een podcast van ongeveer drie kwartier. Voor mij was er een extra reden om met dit verhaal aan de slag te gaan: het is een stukje van mijn familiegeschiedenis. Mijn grootmoeder Willemina Morsink is er geboren. Zij trouwde later met wagenmaker Jan Langenhof, ook uit Enterbroek. Daar heb ik een mooi verhaal van gemaakt, dat heb ik inmiddels ingesproken en is online te vinden.”

Verhalen oprapen
‘Ik loop over straat en zie een statig pand, een bijzondere plek of een oud gebouw (...). Soms ga ik ergens naar binnen en zou ik zomaar iemand tegen kunnen komen. Ook loop ik wel eens een begraafplaats op. Ik sta stil, raap het verhaal op en ik lees.’ Dat is de begeleidende tekst bij de podcast. “Maar het kan ook een kunstwerk zijn. Wat is het, waarom heeft de kunstenaar dit zo gemaakt? Dat heb ik in Den Ham al gedaan met een leuk verhaal erbij. Zoiets kan ik natuurlijk ook over een Wierdens kunstwerk gaan doen. Telkens ga ik kijken waar deze keer een mooi verhaal over valt te vertellen. In deze tijd ga ik samen met mijn vrouw veel wandelen in Twente en dan kom je veel tegen. Ook kijk ik naar onderwerpen die mijn interesse hebben en naar welke informatie ik nog in het archief heb. Deze verhalen hoef ik dan alleen nog maar te herschrijven door details te schrappen. Leuke anekdotes blijven erin, want dat maakt het juist mooi.”

Geluidsfragmenten
De podcasts zijn interessant voor mensen die van geschiedenis houden. “Maar ook voor inwoners die bijvoorbeeld meer willen weten over objecten die ze tegenkomen in hun woonplaats. Daarover vertel ik dan een verhaal. Voor de podcast maak ik ook gebruik van geluidsmateriaal dat ik nog heb van mijn tijd bij omroep Delta FM. Zo heb ik een interview met Lieneke in de zesde aflevering gebruikt. Of ik laat bijvoorbeeld een fragment met klokkengelui horen. Als ik een geschikt geluidsfragment gebruik ik dat, maar dat hoeft niet per se.”

Tevreden
Een podcast maken doe je niet zomaar. “Er gaat best veel tijd inzitten. Ik maak het verhaal, spreek het in, bewerk en mix de geluidsfragmenten en pas waar nodig het geluid aan. Met het verhaal over Catteler, BinnenGait en Regge ben ik zeker een week of drie bezig geweest, misschien wel vier. Eerst ga ik verhaal goed uitzoeken, schrijven en inspreken. Dat wil ik zonder fouten doen, dus ik luister het allemaal terug. Als het me niet helemaal lekker zit, dan doe ik het opnieuw. Maar soms gaat het ook meteen goed. Ik heb ook wel afleveringen gehad waarmee ik na een uur klaar was. Vanuit mijn werkzaamheden bij Delta FM heb ik ervaring met het inspreken van teksten, maar deze zijn langer. Inmiddels ben ik met pensioen, dus ik kan mijn eigen tijd indelen. Hierbij wil ik mezelf geen deadline opleggen. Het moet geen gehaast werk worden, maar goed zijn. Ik moet helemaal tevreden zijn. Misschien dat ik in het toekomst nog wel spontaan een podcast op ga nemen, maar voor nu doe ik het zo. In het begin heb ik gekeken hoe ik dit online moest krijgen, want het moet ergens gehost worden. Dat is gelukt en gaat via Anchor FM. Zij zorgen ervoor dat het op verschillende platforms terechtkomt.”

Geschiedenis induiken
Jan vindt het leuk om voor de podcast weer eens in de geschiedenis te duiken. “Het is mooi om op internet informatie te zoeken. Soms ga ik ook naar mensen toe om de laatste feiten boven water te halen. Wat er in Enter aan historische verhalen is te vinden vind ik ongelooflijk. Dat kun je tegenwoordig vrij makkelijk nazoeken. Op de website van bijvoorbeeld Enters Erfgoed is genoeg te vinden: veel is al uitgezocht. Hiermee hoop ik ook andere mensen aan te steken.”

Keienbankje
“Voor mij was de Kruissteen een mooie aanleiding om de geschiedenis van het eigen dorp weer onder de aandacht te brengen. Het zou leuk zijn als het keienbankje dat in verleden bij de Kruissteen stond opnieuw wordt gebouwd. Dan heeft de steen weer een mooie plek. Daar houdt de Historische Kring Wederden zich ook mee bezig. Toen ik uit Wierden vertrok was er bijna geen belangstelling voor historie. Sinds de komst van de Historische Kring Wederden is dat verbeterd. Daarvoor verdienen zij echt een pluim.”

Theo Pigge van de Historische Kring Wederden: “We proberen om bepaalde zaken in oude luister te herstellen. Naast projecten als de Schietbaan en de vluchtheuvel op het J.C. van den Bergplein is dat de Kruissteen. In 2014 heb ik daar wethouder Rick Schasfoort al over benaderd. Want het leek me een goed idee om het kunstwerk weer in oude glorie te herstellen en te voorzien van informatie uit 1965. Vroeger stond de kei op een plateau waarop je kon zitten. Maar dit kan nog wel even duren, want de gemeente wil de steen tijdelijk opslaan op de gemeentewerf. Er worden daar woningen afgebroken en nieuwe gebouwd. Op deze manier willen ze voorkomen dat de steen niet beschadigd raakt.”

“Het beste is om de podcast ter plaatse te luisteren. Maar het natuurlijk kan het ook vanuit huis. Op mijn website zijn foto’s te bekijken die bij verhaal horen. Deze maak ik zelf. Soms plaats ik er historische foto’s bij.” De podcast is te beluisteren via Spotify en Apple Podcast, maar ook via de website van Jan van der Kolk

door Jolien van Gaalen

Meer berichten

Het lokale nieuws in uw mailbox ontvangen?

Aanmelden